Wycena przedsiębiorstwa – praktyczny przewodnik

Wycena przedsiębiorstwa jest niezbędna przy sprzedaży firmy, pozyskiwaniu inwestorów, fuzjach i przejęciach czy ustalaniu zabezpieczeń kredytowych. To proces, w którym z użyciem różnych metod finansowych i rynkowych ustala się, ile firma jest naprawdę warta.

Wycena przedsiębiorstwa może obejmować:

• Majątek trwały i obrotowy – analiza wartości nieruchomości, maszyn, surowców, zapasów i innych zasobów materialnych.
• Wyniki finansowe – badanie dochodów, kosztów, rentowności, przepływów pieniężnych (cash flow) oraz przyszłych prognoz finansowych.
• Potencjał rynkowy – analiza konkurencji, pozycji firmy na rynku, trendów branżowych, czy ryzyka związanego z działalnością przedsiębiorstwa.
• Aktywa niematerialne (Intangible assets) – wartość aktywów takich jak marka, patenty, know-how czy lojalność klientów, baza klientów.

Ostateczna wartość firmy zależy od wielu zmiennych, w tym od zastosowanej metody wyceny, rodzaju przedsiębiorstwa oraz kontekstu rynkowego. Najczęściej wycena wymaga pomocy specjalistów z zakresu finansów i nie tylko.

Główne metody wyceny (DCF, porównawcza, majątkowa)

Główne metody wyceny przedsiębiorstwa to:

• metody majątkowe
  Opierają się na wycenie aktywów i zobowiązań firmy. Przykład to wycena księgowa netto. Metody majątkowe są szczególnie używane dla firm o dużym majątku trwałym (np. produkcyjnych, nieruchomościowych).
• metody dochodowe (DCF)
  Metody te opierają się na przewidywanych przyszłych dochodach firmy, zdyskontowanych do wartości bieżącej. Przykładem jest metoda DCF (Discounted Cash Flow). Popularna w odniesieniu do firm o stabilnych przychodach i potencjale wzrostu.
• metody porównawcze (rynkowe)
  Polegają na porównaniu danej firmy do innych „podobnych” przedsiębiorstw (np. notowanych na giełdzie, z tej samej branży o podobnej strukturze). Najczęściej stosowane wskaźniki (mnożniki) to EV/EBITDA, P/E.

Proces wyceny – od analizy danych finansowych po raport końcowy

Proces wyceny przedsiębiorstwa to proces wieloetapowy, który wymaga kompleksowego działania. Ramowy plan poprawnie wykonanego procesu wyceny przedsiębiorstwa w biurze aktuarialnym:

• Zebranie danych (branża, strategia działania, najważniejsze zasoby);
• Analiza historycznych wyników działalności (operacyjnej, finansowej) oraz poszczególnych składowych (przychody, koszty itd.);
• Ocena perspektyw biznesowych (oszacowanie planu rozwoju, prognozy wzrostu, inwestycje);
• Porównanie z innymi podmiotami z analogicznego rynku;
• Wybór najbardziej odpowiedniej metody (lub metod) wyceny przedsiębiorstwa;
• Ostateczna właściwa kalkulacja wartości przedsiębiorstwa;
• Sporządzenie raportu z wyceny.

Czynniki wpływające na wartość firmy (wyniki finansowe, branża, konkurencja, zarządzanie)

Jak każda wycena, także wycena przedsiębiorstwa wymaga ustalenia modelu lub kilku modeli wyceny. Każdy z nich ma natomiast zakres czynników (parametrów), które są dla oszacowania ważne, a czasem niezbędne.

W zależności od obranej metody wyceny przedsiębiorstwa wachlarz czynników może być różny. Są jednak takie charakterystyki, które można uznać za dość standardowe, ponieważ są praktycznie zawsze istotne. Należą do nich:

• spodziewane przepływy pieniężne (koszty, przychody, płynność finansowa)
  Im wyższe spodziewane dochody z działalności, tym wyższa jest wartość przedsiębiorstwa.
• ryzyko (inwestycyjne, prawne, operacyjne, rynku)
  Wyższe ryzyko porażki (mniejsze szanse sukcesu) w odniesieniu do spodziewanych dochodów generuje niższą wartość przedsiębiorstwa.

Zarówno identyfikacja przyszłych przepływów pieniężnych, jak i pomiar ryzyka (prawdopodobieństwa sukcesu) mogą być bardzo trudnym zagadnieniem.

Jakie inne kluczowe czynniki wpływają na ocenę wartości przedsiębiorstwa? Są to m.in.:

• specyfika branżowa,
• konkurencja i stan rynku,
• czynniki makroekonomiczne,
• strategia rozwoju, innowacyjność,
• zarządzanie i organizacja,
• metoda wyceny.

Jaka jest rola aktuariusza w wycenie przedsiębiorstwa?

Usługi aktuarialne przede wszystkim kojarzone są z wyceną aktuarialną rezerw pracowniczych (rezerwy emerytalne, rezerwy rentowe, rezerwy pośmiertne, rezerwy na nagrody jubileuszowe itp.). Czy zatem aktuariusz przeprowadza tylko wycenę rezerw pracowniczych (np. rezerw emerytalnych)? Nie. Inne obszary, w których rola aktuariusza jest użyteczna, to wycena aktuarialna instrumentów finansowych, wycena aktuarialna opcji menedżerskich, programów motywacyjnych czy też ustalenie wysokości skorygowanej ceny nabycia. Jednak to nie wszystko. Biuro aktuarialne z powodzeniem wykonuje usługi wyceny przedsiębiorstwa. Wynika to z faktu szerokich kompetencji aktuariusza potwierdzonych egzaminem aktuarialnym o bardzo szerokim zakresie.